Mondmasker type I, II of IIR: welk draag je wanneer?

Het is kwart voor elf op een dinsdagochtend. De patiënt in stoel twee hoest sinds de wachtkamer, je assistent pakt een masker uit de half lege doos in de kast en jij begint aan een scaling. Halverwege bedenk je dat je niet zeker weet of dat masker wel tegen spatten is. Op de doos staat iets met 'type II'. Of was het IIR?

Dat verschil is klein op papier en groot in de behandelkamer. Hieronder lees je wat de norm eist, wat de richtlijn per situatie adviseert en hoe je ervoor zorgt dat er altijd het juiste masker ligt. Onderaan staan de bronnen, zodat je alles zelf kunt nalezen.

Wat is het verschil tussen type I, II en IIR?

Chirurgische mondneusmaskers worden getest volgens EN 14683. Die norm kent drie typen. Type I en II verschillen in filtratie, en de R in IIR staat voor spatbestendig.

Waarden volgens EN 14683:2019, zoals samengevat in de bronnen onderaan. Controleer altijd de testrapporten van het masker dat je koopt.

Twee dingen vallen op. Het enige dat type IIR echt van type II onderscheidt is de spatbestendigheid: het masker moet een spat vloeistof tegenhouden bij een druk van 120 mmHg. Bacteriën houden beide typen even goed tegen. Daarnaast staat de norm bij IIR iets meer ademweerstand toe, dat is de prijs van de spatbestendigheid.

De kleur van een masker zegt niets over het type. Een roze masker kan type II zijn en een blauw masker type IIR, of andersom. Lees de doos.

Welk type hoort bij welke situatie?

De richtlijn Persoonlijke beschermingsmiddelen op de Richtlijnendatabase is hier duidelijk over. Draag een chirurgisch mondneusmasker type IIR bij risico op spatten van lichaamsvocht in het gezicht. Bij een infectie die via druppels overgaat draag je minimaal type IIR. Om de patiënt te beschermen tegen jouw uitscheiding is minimaal type II nodig. En bij een infectie die via de lucht overgaat adviseert de richtlijn een FFP2-masker zonder uitademventiel.

De KNMT zegt in haar samenvatting van de hygiënerichtlijn hetzelfde in gewone mondzorgtaal: draag een mondneusmasker als er kans is op aerosolen of spatten, en ook als jij als behandelaar verkouden bent.

Voor een tandartspraktijk is de eerste categorie het dagelijks werk. Een boor, een ultrasone scaler en een waterspuit geven spatten, ook bij een patiënt die kerngezond is. Daarom is onze nuchtere keuze: type IIR als standaard in alle behandelkamers. Eén type in de kast betekent geen gedoe over wie welk masker pakt en geen kans dat het verkeerde type halverwege een behandeling op je neus zit. Type II hou je alleen over voor situaties zonder spray, zoals een intake. Voor de meeste praktijken is een tweede type vooral extra voorraadbeheer.

Wanneer is een FFP2-masker nodig?

Alleen bij (verdenking van) een infectie met een belangrijke aerogene route, en bij handelingen die bij bepaalde isolatie-indicaties veel aerosolen geven. Hiervoor verwijst de richtlijn naar de richtlijn Isolatie. Een masker met uitademventiel wordt afgeraden, omdat spatten via het ventiel naar binnen kunnen. Een FFP2-masker moet bovendien goed aansluiten: de richtlijn heeft daar een aparte module voor, de pasvormtest. Het is dus geen masker dat je er voor de zekerheid bij legt.

Welk masker past bij jouw situatie?

Kies hieronder wat er in de stoel gaat gebeuren. Je krijgt het advies dat uit de richtlijn volgt, geen vrijblijvend commentaar.

Hoe vaak moet je een masker wisselen?

Vaker dan veel mensen denken. Volgens de richtlijn vervang je een masker zodra het vochtig is, zichtbaar vuil is of de ademhaling zwaarder wordt. Daarnaast geldt de maximale draagduur van de fabrikant, en hergebruik is niet toegestaan. De KNMT-samenvatting gaat nog een stap verder: weggooien als het vochtig of vuil is en na elke behandelde patiënt.

Het gevolg zie je in je voorraad. Een rekenvoorbeeld, geen meetresultaat: twee stoelen, twaalf patiënten per stoel per dag, en zowel de behandelaar als de assistent pakt per patiënt een nieuw masker. Dat is 2 x 12 x 2 = 48 maskers per dag, ruwweg een doos van 50. Over een werkweek loopt dat op tot bijna vijf dozen. Reken je eigen aantallen na en lees hoe je dat vooruit plant in ons artikel voorraad voor de feestdagen. Wat je verder aan wegwerpmateriaal inzet en wanneer, staat in hoe en wanneer je disposables gebruikt.

Is een masker alleen genoeg?

Nee. Het masker dekt neus en mond, de ogen blijven open. De KNMT-samenvatting zegt dat je altijd oogbescherming draagt bij handelingen met kans op aanhoesten, spatten of aerosolen, en dat je die tussen twee patiënten reinigt en desinfecteert en ook als hij zichtbaar vuil is.

Wie met een spatscherm werkt, heeft aan een frame met vervangbaar scherm het meeste gemak: het frame desinfecteer je, het scherm vervang je. Voorbeelden staan bij de kaarten verderop. Voor brillen en spiegels is er een aparte desinfectiespray. Meer reinigingsmiddelen vind je onder oppervlaktedesinfectie.

Checklist voor de kast

• Kies één standaardtype voor de behandelkamers, bij voorkeur IIR.
• Controleer op de doos het type, de verwijzing naar EN 14683 en de CE-markering. De KNMT stelt dat beschermingsmiddelen de geldende NEN-EN-nummers en CE-markering moeten hebben.
• Tel per behandelaar en assistent één masker per patiënt, en neem een marge voor een drukke week.
• Leg per behandelkamer oogbescherming klaar en reinig die tussen patiënten.
• Heb je FFP2-maskers nodig, regel dan ook de pasvormtest en kies een model zonder uitademventiel.

Hieronder een greep uit ons assortiment. Alles wat we hebben vind je bij mondmaskers. De doosinhoud en het type staan in de titel, de levertijd op de productpagina.

Santex mondmasker 3-laags, type IIRBlauw, 50 stuks. Sanocare+ mondmasker 3-laags, type IIRBlauw of zwart, 50 stuks. BMS chirurgisch mondmasker, type IIDiverse kleuren, 50 stuks. Face shield met frameHerbruikbaar frame, vervangbare folie. Plastic spatscherm anti-condens10 stuks, zonder frame. Astro Clean desinfectiesprayVoor beschermbrillen en spiegels, 250 ml.

Vóór 16:00 besteld en op voorraad? Dan verzenden we doorgaans dezelfde dag. Gratis verzending geldt in Nederland vanaf €100 en in België vanaf €150. Producten die we speciaal voor je bestellen hebben een langere levertijd, die zie je op de productpagina. Twijfel je over wat je nodig hebt, bel dan 085 301 91 51 of mail info@sordent.nl.

Meer lezen

Het bredere plaatje staat in minimale praktijkbenodigdheden voor tandheelkundige praktijken. Wegwerpmateriaal in het algemeen vind je bij disposables.

Bronnen

• Richtlijnendatabase, Persoonlijke beschermingsmiddelen: ademhalings- en mondneusmaskers
• KNMT, Samenvatting hoofdstuk 3: persoonlijke hygiëne en beschermingsmiddelen
• PubMed Central, Tabel 2: eisen EN 14683:2019 per masker type
• Medtecs, Overzicht van de EN 14683-typen